In het politieke programma van Newropeans vroegen wij tijdens de Europese verkiezingen aandacht voor de status van de publieke sector binnen de Europese interne markt. Tijdens onze Europese verkiezingscampagne werd duidelijk dat burgers in alle landen van Europese Unie zich zorgen maken over concurrentie die op allerlei publieke terreinen binnensluipt onder het mom van liberalisering en harmonisering van de Europese interne markt. De zorg om ongewenste effecten werd door verschillende nationale politieke partijen gedeeld en werd ook benoemd in sommige Europese
verkiezingsprogramma’s. Om hierin verbetering te realiseren is het belangrijk dat zowel de nationale parlementen en bewindslieden als de Europese politici en bestuurders samenwerken aan een verduidelijking van de positie van de publieke sector en deze expliciet onder democratische besluitvorming brengen. Door de afwezigheid van duidelijke Europese regels blijkt nu het Europese Hof van Justitie het orgaan dat de grenzen van de werking van de interne marktregels aangeeft en oprekt. In onze optiek hoort dit thuis in het Europees parlement en/of de nationale parlementen.

Naar aanleiding van het Nederlandse wetsvoorstel om (semi-)publieke taken onder te brengen in een nieuwe organisatievorm - de maatschappelijk onderneming - vraag ik mij naar aanleiding van het bovenstaande het volgende af.

Wat wordt de positie van deze maatschappelijke ondernemingen in de Europese interne markt?

De achtergrond van mijn vraag is dat, in het verleden, de introductie van marktwerking in o.a. de zorg de verplichte Europese aanbesteding met zich heeft meegebracht. Bijvoorbeeld in de thuiszorg, maar ook bij het
ambulancevervoer, zijn hierdoor partijen toegetreden tot de zorgmarkt waarop we nu geen grip maar hebben en waar we wat aan willen doen. Ook blijkt uit een aantal uitspraken van het Europese Hof van Justitie dat de interne markt zich kan uitstrekken over terreinen waarvan wij met elkaar liever zien dat ze onder publiek bestuur blijven. Op het moment echter dat er sprake is van marktwerking blijken de regels van de interne Europese markt van kracht op het betreffende marktsegment. Dit geldt dus niet alleen voor de zorg maar voor alle publieke diensten.

Belangrijk is om in de discussie over de maatschappelijke onderneming de Europese regelgeving te betrekken. Anders creëert Nederland een
organisatievorm die voor Nederland problemen in de (semi-)publiek sector moet oplossen maar wellicht deze rol helemaal niet kan spelen omdat de regels van de Europese interne markt hier contraproductief werken. En daarmee is dit ook een goed moment om als Nederland een voortrekkersrol te claimen om de positie van de publieke sector in de Europese Unie goed te regelen.

Ik ben benieuwd hoe jullie dit zien.

Met vriendelijke groet,

Veronique Swinkels