BLOG VERONIQUE SWINKELS

Newropeans met het oog op de globale crisis
Europees sociaal-politiek ‘weeralarm’: Alert n°2 - (15/01/2009)

Newropeans is de enige politieke beweging in Europa die al vanaf 2006 heeft gewezen op de mogelijkheid van een financieel-economische crisis en het belang om hierop te anticiperen.
Als onderdeel van zijn «Europese sociaal-politieke ‘weeralarmen’» en gegeven zijn aanbeveling richting de lidstaten en de instellingen van de EU om de crisis op een verantwoorde wijze aan te pakken, lanceert Newropeans een nieuw sociaal-politiek ‘weeralarm’:
Geld dat wordt gebruikt ter ondersteuning van banken mist zijn doel. Aanpak van kredietcrisis moet ten goede komen aan alle burgers in Europa!
Met grote sommen geld proberen de lidstaten van de EU de kredietcrisis en de economische recessie te lijf te gaan. Maar al deze steunmaatregelen en plannen om de economie te stimuleren bevatten 3 fundamentele fouten:
1. Elke lidstaat neemt maatregelen om zijn eigen bancaire instellingen en bedrijven te ondersteunen, zonder Europese afstemming en bovenal zonder de echte bereidheid om het bancaire en financiële systeem radicaal te veranderen.
2. Vrijwel alle lidstaten (behalve het Verenigd Koninkrijk) bieden de banken en verzekeraars steun in de vorm van geld en garanties zonder om duidelijke tegenprestaties te vragen. Net als elke geldschieter heeft ook de overheid het recht om garanties te vragen en om naar rato van het geleende geld of de beschikbaar gestelde garanties, controle over de commerciële activiteiten van de bank te eisen. Staten hebben de plicht tegenover hun belastingbetalers om zoveel invloed binnen de betreffende banken op te eisen, dat de fouten die zij in het verleden hebben gemaakt, en die de oorzaak zijn van de huidige crisis, worden voorkomen.
3. Steunmaatregelen van de lidstaten richten zich te veel op het stimuleren van de consumptie en te weinig op (duurzame) investeringen. Omdat de oorzaak van de crisis gelegen is in overmatige kredietverstrekking door banken, waardoor zowel bedrijven als huishoudens onder een enorme schuldenlast gebukt gaan, is het aangaan van nog meer schulden door de overheid geen oplossing voor de crisis. Stimuleringsbeleid van de overheid moet primair zijn gericht op het ondersteunen van investeringen:
- In infrastructuur, in het bijzonder toekomstgerichte, trans-Europese (data en fysieke) infrastructuur en trans-Europese publieke dienstverlening;
- In onderwijs en onderzoek;
- In het milieu en duurzame energie.
Deze investeringen zijn niet bedoeld om infrastructuur te financieren waarvan het de bedoeling is dat deze wordt geprivatiseerd. De financiële crisis moet te baat worden genomen om een halt toe te roepen aan het blind privatiseren van publieke diensten en netwerken, in het bijzonder die diensten die niet kunnen worden vervangen door instellingen in een goed werkende markt. Newropeans zet zich in voor een alternatieve zienswijze op publieke dienstverlening, anders dan louter privatiseren met het oog op het vervolmaken van de interne markt. Wij willen het Europese parlement ertoe brengen een formele status toe te kennen aan ‘netwerken van Europese publieke diensten’, zodat het efficiënt combineren van publieke diensten in Europa wordt vergemakkelijkt.
Wat we op dit moment zien is dat veel politici, op basis van het gevoel dat er iets moet gebeuren, de crisis proberen te bezweren door een ‘tsunami van geld’ in de financiële sector te pompen, zonder een idee te hebben van de werking en geldigheid van deze maatregelen. Hierdoor lopen we het risico dat het overgrote deel van al dit geld ten goede komt aan die instellingen en personen die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan dan wel importeren van de huidige crisis. Wanneer de crisis enigszins is getemperd, zullen zij, wanneer geen structurele maatregelen worden getroffen, met dezelfde methoden als voorheen grote sommen met geld gaan verdienen in de wetenschap dat als er iets fout gaat, de overheid de helpende hand reikt. De financiële crisis laat zien dat niet alleen de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van het financiële systeem op het spel staat, maar evenzeer van de overheid als hoeder van een evenwichtige en respectabele samenleving.
Deze constatering brengt Newropeans ertoe om concrete voorstellen te doen gericht op het stabiliseren van de financiële markten en ter voorkoming van een herhaling van de huidige crisis: Europa moet, met hulp van de Europese Unie en de gezamenlijke lidstaten, komen tot een nieuw raamwerk voor het functioneren van banken, financiële instellingen en de financiële markten. Dit raamwerk zou onder andere de volgende uitgangspunten moeten bevatten:
1. Banken moeten de reële economie dienen en niet sturen: Banken moeten bedrijven geld verstrekken op basis van hun behoefte aan financiering. Voor deze diensten worden banken betaald. Banken en financiële instellingen hoeven niet te verdienen aan de winsten die bedrijven maken.
2. Banken en verzekeraars mogen geen steun geven aan en niet deelnemen in initiatieven die tot doel hebben om speculatieve prijsveranderingen te bewerkstelligen. De hiermee gepaard gaande risico’s kunnen beschadigend werken voor de bancaire instelling zelf maar ook voor de samenleving als geheel. Banken mogen daarom geen leningen verstrekken voor speculatieve doeleinden en geen investeringen doen op speculatieve gronden.
3. Banken en bedrijven moeten hun beloningssystemen voor managers en medewerkers zodanig aanpassen dat de lange termijn prestaties van de instelling of onderneming worden ondersteund. Actuele verliezen beëindigen het recht op bonussen gebaseerd op prestaties uit het verleden.
4. Het samenvoegen en ‘herverpakken’ van financiële producten (securisation) is verboden.
5. Banken zijn verplicht om de Basel II-ratio, de verhouding tussen risico’s en weerstandscapaciteit in acht te nemen. Het is verboden om bepaalde risico’s dan wel vermogensbestanddelen buiten de balans te houden met het oog op het realiseren van bepaalde hefboomeffecten.
6. Banken moeten stoppen met hun activiteiten in belastingparadijzen.
Met het oog op een geloofwaardige overheid en een evenwichtige samenleving pleit Newropeans voor het treffen van maatregelen die verder reiken dan alleen het steunen van instellingen en personen die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan en importeren van de kredietcrisis. Het is tijd om nieuwe methoden en instrumenten te vinden om de 500 miljoen EU-burgers te helpen de komende zware jaren te doorstaan.
Newropeans is van mening dat publieke middelen ten dienste moeten staan van de samenleving op langere termijn, opdat alle burgers in Europa daarvan kunnen profiteren, niet alleen de financiële instellingen en hun bestuurders.
Newropeans pleit daarom voor een diepgaande hervorming van de financiële markten en de actoren die daarin werkzaam zijn.

Regeren betekent vooruitzien. Vooruitzien betekent handelen, nu!

Ben Knapen heeft helemaal gelijk in zijn column in het NRC van 21 januari waarin hij
pleit voor meer politieke zeggenschap over de Euro. De Eurozone is een
economische en politieke entiteit met een eigen munt die niet als zodanig
wordt bestuurd. Newropeans, een nieuwe echt Europese politieke partij die
deel gaat nemen aan de verkiezingen voor het Europees parlement in juni,
heeft een aantal voorstellen voor verandering om hier verbetering in aan
te brengen. In onze optiek moeten de ministers van financiën en andere
ministers waar nodig, van de Eurozone minstens met de frequentie van de
maandelijkse ministerraad bij elkaar komen voor overleg. Al meer dan een
jaar wordt dit door Newropeans als een essentiële stap gezien voor de
stabiliteit van de euro en het opvangen van de klappen in deze crisis.
Deze ministerraad moet worden ondersteund door een secretariaat en
professionele staf om de vergaderingen goed voor te bereiden en
onderwerpen te signaleren.
Politiek bestuur heeft democratische legitimatie nodig en controle. Om dit
te borgen stellen wij voor de parlementariërs van de eurolanden met elkaar
te laten vergaderen over het financiële beleid van de eurozone. Tot onze
verbazing is dat nog nooit gebeurd. Het Europees Parlement mag, kan en in
onze optiek moet hier initiatieven toe ontplooien. Daarnaast moeten de
nationale parlementen nog meer dan nu hun ministers aansporen tot en
controleren op het initiëren van echt Europees beleid. Nationaal getinte
oplossingen zijn volstrekt ontoereikend in deze crisis. Onderwerpen van
bespreking zijn talrijk; de toezicht op de bancaire sector, afspraken over
investeringen in bij voorkeur duurzame sectoren, reikwijdte van nationale
reddingsoperaties, ja/nee toelaten van uitzondering op stabiliteitspact en
gezamenlijke maatregelen die de effecten van werkloosheid temperen.

Met het formaliseren van een politieke verankering van financieel beleid
in de Eurozone maakt Europa een stap in de richting van het Europa van
twee snelheden. Dat kan ook het startpunt zijn van gezamenlijk fiscaal
beleid. Maar alleen als ook de burgers zicht en zeggenschap hebben op de
besluitvorming. In dit scenario worden dan binnen Eurozone stappen gezet
waarbij alleen de Eurolanden betrokken zullen zijn. Belangrijk is dat de
landen die op korte termijn tot de Eurozone willen toetreden nauw
betrokken blijven in dit proces. Belangrijk is ook om juist nu goed vast
te houden aan de eisen die aan toetredende landen worden gesteld.

Naast het regelen van een formeel overlegstructuur en het borgen van de
democratische besluitvorming is het verder van belang dat Europa veel meer
sturend is in de internationale discussies over monetair beleid. Er zal
een structuurwijziging moeten worden gerealiseerd waarbij de dollar niet
langer de dominantste munteenheid is in het internationale monetaire
verkeer. Een gemiddelde van de belangrijkste munteenheden kunnen als het
ware de Global vormen die als referentie munt kan worden gebruikt. Hiermee
wordt het hele monetaire systeem minder kwetsbaar voor schommelingen van
individuele munten.

Kortom is er veel te doen om de Euro in te bedden in een duidelijker
politiek gestuurd raamwerk. De Eurolanden hebben eigenlijk geen keuze in
de noodzaak tot hechtere samenwerking. Het wordt dan ook tijd dat deze
verantwoordelijkheid wordt ingevuld.

Veronique Swinkels
Coördinator Newropeans in Nederland
www.newropeans.eu

De laatste berichten en persberichten uit heel Europa van Newropeans staan op Newropeans-magazine.

www.newropeans-magazine.org